Bạo lực nhắm vào phụ nữ : Từ cuộc sống gia đình tới công nghệ số

Bạo lực nhắm vào phụ nữ bắt đầu từ rất sớm, ngay từ lúc còn là vị thành niên. 16% thiếu nữ từ 15 đến 19 tuổi từng có quan hệ tình cảm cho biết đã bị bạo hành thể xác hoặc tình dục trong năm vừa qua. Bạo lực cũng ảnh hưởng đến phụ nữ lớn tuổi : 4–5% phụ nữ trên 60 tuổi bị bạo hành trong năm qua, và con số thực tế có thể cao hơn vì nhiều hình thức bạo hành nhắm vào người cao tuổi, như giấu thuốc men, lợi dụng về kinh tế hoặc bỏ bê, chưa được thống kê đầy đủ.

Bạo lực nhắm vào phụ nữ tác động đến trẻ em

Nhân sự kiện này, trang The Conversation tập trung vào bạo lực mà phụ nữ tại Nam Phi phải hứng chịu. Theo các khảo sát quốc gia, gần 1/4 phụ nữ nước này đã từng bị bạn đời bạo hành thể xác hoặc tình dục. Ngoài ra, việc mang thai cũng mang lại rủi ro cao, trong bối cảnh nhiều phụ nữ cho biết bị bạo hành nhiều hơn trong giai đoạn này do có sự thay đổi cán cân quyền lực trong mối quan hệ, căng thẳng tài chính hoặc người chồng cảm thấy mất kiểm soát.

Không chỉ phụ nữ bị tác động, mà trẻ em cũng chịu ảnh hưởng trực tiếp hoặc gián tiếp từ bạo lực gia đình. Các nghiên cứu cho thấy gần như tất cả trẻ em trong một số cộng đồng Nam Phi đều từng tiếp xúc với ít nhất một dạng bạo lực, và nhiều em phải đối mặt với nhiều loại bạo lực khác nhau trong suốt thời thơ ấu. Điều này làm gia tăng nguy cơ các em sau này sẽ tái hiện những mô hình bạo lực mà chúng chứng kiến.

The Conversation nhấn mạnh rằng bạo lực đối với phụ nữ và trẻ em có chung nguyên nhân, nhưng lại được xử lý như các vấn đề tách biệt. Báo cáo South African Child Gauge 2025 đề xuất ba hướng tiếp cận để phá vỡ vòng xoáy bạo lực : can thiệp sớm từ những năm đầu đời, phối hợp đa ngành, đặc biệt ngành y tế đóng vai trò trọng tâm, và thay đổi các chuẩn mực giới có hại.

Theo The Conversation, 1.000 ngày đầu đời của trẻ (từ lúc hình thành trong bụng mẹ đến 2 tuổi) là giai đoạn quan trọng nhất đối với sự phát triển lâu dài của trẻ. Việc trẻ chứng kiến hoặc hứng chịu bạo lực trong giai đoạn này có thể gây ra stress độc hại, ảnh hưởng đến sự phát triển não bộ và khả năng điều hòa cảm xúc, tạo tiền đề cho vòng xoáy bạo lực tái diễn giữa các thế hệ. Trẻ em lớn lên trong môi trường bạo lực thường chấp nhận bạo lực như một cách giải quyết xung đột, khiến bé trai dễ trở thành người gây bạo lực khi trưởng thành, còn bé gái dễ trở thành nạn nhân của bạo lực.

Ngành y tế được xem là tuyến đầu trong việc ngăn chặn bạo lực vì đây là nơi thường xuyên tiếp nhận phụ nữ mang thai, trẻ nhỏ và gia đình. Cần chú trọng đào tạo nhân viên y tế để họ có thể phát hiện, đánh giá và hỗ trợ kịp thời những trường hợp có nguy cơ bị bạo hành ; xây dựng các quy trình chuyển tuyến rõ ràng, đáng tin cậy đến các dịch vụ xã hội ; khai thác hiệu quả các tài liệu chăm sóc sức khỏe như “Road to Health Book” nhằm tăng cường sàng lọc dấu hiệu bạo lực.

Một điểm quan trọng khác là việc thay đổi các chuẩn mực giới mang tính bạo lực. Những chương trình ở châu Phi cận Sahara cho thấy việc thu hút nam giới tham gia nhiều hơn vào quá trình làm cha, từ khi người bạn đời mang thai, có thể giảm đáng kể bạo lực gia đình và thúc đẩy hình thức giáo dục tích cực. Khi nam giới được khuyến khích tham gia chăm sóc con từ sớm, họ hình thành mối quan hệ gắn kết hơn với bạn đời và con cái, đồng thời giảm áp lực gây ra hành vi bạo lực. Một số nghiên cứu cho thấy sự tham gia của người cha còn giúp giảm tỷ lệ trầm cảm sau sinh ở phụ nữ.

The Conversation kết luận rằng nếu không có hành động can thiệp, bạo lực đối với phụ nữ và trẻ em sẽ tiếp tục gia tăng về mức độ lẫn tần suất. Ngăn chặn bạo lực phải được tích hợp vào các hệ thống hiện có, đặc biệt trong giai đoạn đầu đời của trẻ, và cần song hành với việc thay đổi các chuẩn mực giới vốn duy trì sự bất bình đẳng và sự chấp nhận bạo lực trong gia đình.

Sự gia tăng của bạo lực công nghệ số nhắm vào phụ nữ

Về phần mình, trang mạng France 24 chú ý đến vấn đề bạo lực công nghệ số nhắm vào phụ nữ được phân tích như một hiện tượng đang gia tăng mạnh mẽ trong thập kỷ gần đây, đồng thời đi đôi với sự trỗi dậy của những tư tưởng và cộng đồng theo khuynh hướng nam quyền cực đoan. Sự phát triển của công nghệ số, bao gồm trí tuệ nhân tạo (AI) tạo sinh, khả năng làm deepfake ngày càng dễ dàng và tính lan truyền mạnh mẽ của các nền tảng trực tuyến, đã làm cho các hình thức tấn công như quấy rối, bôi nhọ hay lan truyền hình ảnh nhạy cảm trở nên phổ biến hơn, nghiêm trọng hơn và khó kiểm soát hơn. Nhiều khảo sát quốc tế cho thấy phần lớn phụ nữ trên thế giới từng bị tấn công trực tuyến, cho thấy bạo lực kỹ thuật số là một trong những dạng bạo lực giới nổi bật nhất hiện nay.

Tuy nhiên, sự gia tăng này không chỉ bắt nguồn từ sự thay đổi về công nghệ. Điều quan trọng hơn là nó đi đôi với sự lan rộng của hệ tư tưởng nam quyền cực đoan trên mạng. Các nhóm như incel, chống nữ quyền, các cộng đồng “anti-woke” hay những người theo dõi các influencer truyền bá tư tưởng thù ghét phụ nữ đang định hình lại cách thức bạo lực trực tuyến vận hành. Những cộng đồng này không chỉ gia tăng các hành vi bài phụ nữ vốn tồn tại từ lâu, mà còn biến chúng thành một phong trào có tổ chức, có diễn ngôn thống nhất và mục tiêu chính trị rõ rệt : bịt miệng, đe dọa hoặc trừng phạt phụ nữ có mặt trong không gian công cộng.

France 24 dẫn chứng rằng các nhóm trực tuyến này thường xuyên chia sẻ và lan truyền hình ảnh mang tính khiêu dâm, thật hoặc giả, của phụ nữ, đôi khi là người thân, mà không được sự đồng ý của họ. Việc này, theo các nhà nghiên cứu, là một hình thức bạo lực có hệ thống, được hậu thuẫn bởi sự hợp thức hóa tư tưởng xem phụ nữ như đối tượng để kiểm soát. France 24 cũng nêu ra rằng những nội dung tuyên truyền nam quyền cực đoan góp phần làm gia tăng tình trạng lan truyền thông tin sai lệch nhắm vào phụ nữ, đặc biệt là các nhà hoạt động nữ quyền, nữ chính trị gia, nhà báo hay nghệ sĩ.

Một điểm đặc biệt được nhấn mạnh là bản chất có tổ chức của phong trào này. Không giống như các hành vi thù ghét phụ nữ mang tính cá nhân, chủ nghĩa nam quyền cực đoan ngày nay hoạt động theo mạng lưới, có sự phối hợp và khuyến khích hành động tập thể như quấy rối hàng loạt hoặc tiến hành các “cuộc đột kích” trực tuyến.

France 24 nhận định hiện có một lỗ hổng pháp lý nghiêm trọng chưa được khắc phục. Các biện pháp nhằm trừng phạt hoặc ngăn chặn bạo lực kỹ thuật số còn rất yếu và nhiều luật hiện hành không bao quát đầy đủ hình thức bạo lực giới. Trong khi châu Âu đã ban hành một số quy định như Digital Services Act, việc thực thi vẫn hạn chế và các nền tảng lớn như X, Meta hay Reddit vẫn có ảnh hưởng lớn trong việc định hình tiêu chuẩn kiểm duyệt nội dung. Việc các hệ thống AI tạo sinh tiếp tục sản xuất nội dung phân biệt giới, mà không bị quản lý, càng khiến vấn đề trở nên nghiêm trọng hơn.

Giới chuyên gia được France 24 trích dẫn kêu gọi thúc đẩy một chiến lược toàn diện hơn : tăng ngân sách cho các tổ chức bảo vệ phụ nữ, giáo dục trẻ em về bình đẳng giới từ sớm, xây dựng chiến dịch chống thông tin sai lệch và yêu cầu các nền tảng phải chịu trách nhiệm đầy đủ hơn. Theo họ, bạo lực kỹ thuật số đã trở thành một công cụ có tính chính trị, xuyên biên giới và có khả năng định hình dư luận. Do vậy, đây không chỉ là vấn đề công nghệ, mà cần phải được nhìn nhận như một vấn đề chính trị và xã hội sâu rộng.

Theo RFI