Chính phủ Mỹ chính thức bước sang ngày thứ 40 của đợt đóng cửa lịch sử, và đến lúc này, cả Quốc Hội lẫn Toà Bạch Ốc vẫn chưa có câu trả lời cho câu hỏi mà hàng triệu người dân đang đặt ra: “Bao giờ chính phủ mở cửa trở lại?”
Thượng Viện bỏ phiếu 60 – 40 trong một bước quan trọng tiến tới mở cửa chính phủ
Dù hai đảng đã có những cuộc thương lượng lưỡng đảng tại Thượng Viện, chưa có thỏa thuận nào đủ để làm hài lòng cả hai phía.
Đảng Dân Chủ kiên quyết đòi gia hạn trợ cấp bảo hiểm y tế (ACA subsidies), điều mà phe Cộng Hoà từ chối, trong khi đảng của tổng thống này lại đề nghị dự luật tạm chi ngân sách đến 21 Tháng Mười Một, đã 14 lần bị Thượng Viện bác bỏ.
Và thế là nước Mỹ bị treo giữa những ẩn số chính trị.
Trang tin The Hill hôm Chủ Nhật, 9 Tháng Mười Một, đưa ra năm câu hỏi chưa có lời đáp đang bao trùm thủ đô Washington.
1- Khi nào “nỗi đau” đủ lớn để buộc Quốc Hội hành động?
40 ngày chính phủ đóng cửa trôi qua, và những hậu quả tất yếu như nhân viên liên bang không lương, máy bay bị hủy, sinh viên đói ăn, vẫn chưa khiến các nhà lập pháp nhúc nhích.
FAA vừa ra lệnh giảm 4% hoạt động bay tại 40 phi trường lớn vì thiếu nhân viên không lưu.
Nếu tình trạng này kéo dài, tỷ lệ giảm có thể tăng lên 10% vào ngày 14 Tháng Mười Một.
Hàng trăm chuyến bay đã bị hủy hôm Thứ Sáu, và ngay chính Thượng Nghị Sĩ John Thune (Cộng Hoà-South Dakota) cũng bị kẹt lại ở Washington vì hoãn chuyến bay.
Cùng lúc đó, 42 triệu người Mỹ chưa nhận đủ trợ cấp thực phẩm SNAP trong Tháng Mười Một.
Một thẩm phán liên bang đã ra lệnh buộc chính quyền Trump chi trả đầy đủ, nhưng Thẩm Phán Tối Cao Pháp Viện Ketanji Brown Jackson lại ra phán quyết tạm dừng lệnh này.
Tình trạng “chết đứng” này đang khiến hàng triệu gia đình bước vào mùa Thanksgiving trong cảnh bất an và thiếu thốn.
2- Trump có nhập cuộc hay không?
Cả hai đảng đều đồng ý chỉ có Tổng Thống Donald Trump mới có thể ra lệnh chấm dứt “shutdown.” Nhưng thay vì đàm phán, ông gây áp lực lên chính đảng của mình, đồng thời đổ lỗi cho phía Dân Chủ.
Từ ngày 29 Tháng Chín, ông Trump không gặp lại bất kỳ lãnh đạo lưỡng viện nào.
Trong cuộc họp tại Tòa Bạch Ốc ngày 5 Tháng Mười Một, Trump thúc giục các thượng nghị sĩ Cộng Hoà bãi bỏ quy tắc filibuster, quy định yêu cầu 60 phiếu để thông qua các dự luật. Nhưng nhiều thượng nghị sĩ bảo thủ, như Rand Paul, đã phản đối: “Nếu chuyển sang đa số đơn giản, chúng ta sẽ hối hận.”
Trong khi đó cách lãnh đạo phía Dân Chủ, Thượng Nghị Sĩ Chuck Schumer và Dân Biểu Hakeem Jeffries gửi thư yêu cầu Tổng Thống Trump họp khẩn, nhưng ông phớt lờ.
Các cuộc thăm dò mới nhất cho thấy đa số người dân Mỹ đổ lỗi cho tổng thống và đảng Cộng Hoà về tình trạng “shutdown.”
Ngay cả ông Trump cũng thừa nhận trong cuộc họp rằng shutdown “góp phần khiến Cộng Hòa thua trong các cuộc bầu cử tiểu bang năm 2025.”
- Khi nào Dân Chủ nhượng bộ?
Đây là câu hỏi nhức nhối trong nội bộ đảng Dân Chủ.
Các thượng nghị sĩ cấp tiến đang cảnh báo phe trung dung không được “nhượng bộ như trước đây.”
Năm ngoái, một số thượng nghị sĩ trung dung như Jeanne Shaheen (New Hampshire), Gary Peters (Michigan) và Catherine Cortez Masto (Nevada) từng bỏ phiếu ủng hộ dự luật ngân sách tạm thời của Cộng Hoà, và bị phản đối dữ dội.
Lần này, Dân Chủ đoàn kết hơn, đã 14 lần bác bỏ dự luật Cộng Hoà, chỉ có các thượng nghị sĩ John Fetterman (Pennsylvania), Cortez Masto (Nevada) và Angus King (Maine) bỏ phiếu thuận.
Sau khi Dân Chủ thắng lớn trong các cuộc bầu cử ở Virginia, New Jersey và New York, phe này càng thêm tự tin.
Trước kết quả bầu cử ngày 4 Tháng Mười Một, Thượng Nghị Sĩ Bernie Sanders (Độc Lập-Vermont) tuyên bố: “Người dân trên khắp nước Mỹ đang nhắn gửi: ‘Hãy đứng vững, các thành viên Dân Chủ. Đừng cúi đầu nữa.’”
- John Thune có đưa thêm nhượng bộ không?
Thượng Nghị Sĩ John Thune (Cộng Hoà-South Dakota), lãnh đạo khối đa số Thượng Viện, đang mắc kẹt giữa hai áp lực: Một bên là Dân Chủ đòi gia hạn trợ cấp ACA trong một năm, bên kia là Cộng Hoà cực hữu không chấp nhận điều đó.
Ông Thune từng đề xuất một gói chi tiêu mini-bus, gồm ba dự luật ngân sách kèm theo lời hứa sẽ bỏ phiếu về trợ cấp y tế sau khi chính phủ mở lại. Nhưng lãnh đạo phía Dân Chủ, Thượng Nghị Sĩ Schumer, đáp lại bằng yêu cầu gia hạn trợ cấp ngay lập tức.
Lãnh đạo Cộng Hoà Thune bác bỏ thẳng: “Không thể được. Gia hạn Obamacare chính là điều chúng ta phải thương lượng sau khi chính phủ mở cửa.”
Câu hỏi là, liệu ông Thune có dám đưa thêm nhượng bộ nào khác trong vài ngày tới?
- Khi nào Hạ Viện quay lại làm việc?
Chủ Tịch Hạ Viện Mike Johnson (Cộng Hoà – Louisiana) đã cho Hạ Viện nghỉ hơn một tháng, với lý do “tạo áp lực cho Dân Chủ tại Thượng Viện.”
Nhưng nhiều dân biểu cùng đảng, kể cả bà Marjorie Taylor Greene, dân biểu thuộc nhóm MAGA từ Georgia, lên tiếng chỉ trích: “Thật đáng xấu hổ. Tôi không thể hiểu nổi vì sao chúng ta không làm việc. Tôi đổ lỗi trực tiếp cho Chủ Tịch Hạ Viện.”
Johnson cho biết chỉ khi Thượng Viện thông qua dự luật mới, Hạ Viện mới triệu tập lại.
Nghĩa là, toàn bộ chính phủ Mỹ vẫn bị khóa chặt, trong khi người dân vẫn tiếp tục chịu thiệt hại.
Cả đất nước bị biến thành con tin chính trị
40 ngày “shutdown” 40 ngày nước Mỹ bị chia cắt bởi sự vô cảm chính trị.
Người dân vẫn đi làm, vẫn trả thuế, nhưng chính phủ ngừng hoạt động.
Máy bay không cất cánh, sinh viên không có đồ ăn, nhân viên liên bang không lương.
Và trong khi đó, những người giàu có vẫn được giảm thuế, các tập đoàn vẫn mua lại cổ phiếu, giới tài phiệt Wall Street vẫn nhận được những lợi nhuận to lớn.
Đây không chỉ là một cuộc khủng hoảng ngân sách, mà là một cuộc khủng hoảng đạo đức.
Một chính quyền chọn đánh cược miếng ăn và sinh kế của người dân để giành ưu thế chính trị.
Nếu Quốc Hội không tìm được giải pháp, lịch sử ghi nhận rằng: Trong vụ đóng cửa dài nhất lịch sử nước Mỹ này, không phải chính phủ bị đóng mà chính lương tri của các chính trị gia đã khép chặt.
Theo MPL/NVO
Comments powered by CComment